Het menselijk lichaam heeft ongeveer 3 miljoen zogenaamde eccriene zweetklieren, die verantwoordelijk zijn voor de warmteregulatie en zo het lichaam beschermen tegen oververhitting. Ze bevinden zich op de overgang van de lederhuid naar de onderhuid. Maar hoe werkt warmteregulatie precies? Dat is heel eenvoudig. Het natte zweet dat uit de poriën komt, verdampt op onze huid en er ontstaat een verkoelend effect. Men spreekt ook van verdampingskou.
Zweetproductie is dus een levensnoodzakelijk proces. Alleen al bij de energieproductie, wanneer voedingsstoffen worden verbrand, ontstaat zoveel warmte dat de lichaamstemperatuur in het lichaam eigenlijk per uur met ongeveer een graad zou moeten stijgen. Hitte, lichamelijke inspanning en opwinding kunnen de lichaamstemperatuur bovendien verder verhogen. Om te voorkomen dat al deze factoren toch tot oververhitting van het lichaam leiden, produceert het lichaam zweet – ons natuurlijke en eigen koelingsmiddel.
Bij sommige mensen produceren de zweetklieren echter onnodig veel koelingsmiddel. Ze zweten continu en extreem sterk, zonder dat ze bijvoorbeeld aan bijzondere lichamelijke inspanning worden blootgesteld. De werkelijke oorzaken en redenen voor overmatig zweten zijn divers en vaak moeilijk vast te stellen.
Hevig zweten zonder bekende oorzaak
Om nog niet opgehelderde redenen produceren de zweetklieren bij sommige mensen vaker zweet dan eigenlijk nodig is voor warmteregulatie en energieproductie. Er wordt vermoed dat een overfunctie van de zweetklieren of een overactiviteit van het sympathische zenuwstelsel, dat de productie van de zweetklieren aanstuurt, hieraan ten grondslag ligt. De getroffenen zweten vaak aanvallen en tot meerdere keren per dag. De zweetaanvallen beperken zich meestal tot bepaalde lichaamsdelen, zoals bijvoorbeeld oksels, voetzolen, rug, hoofdhuid of voorhoofd. Bij sommige mensen zijn al kleine prikkels voldoende om te gaan zweten. Bij anderen treedt het zweten plotseling en zonder voorafgaande trigger op. Ook de intensiteit van het zweten varieert sterk: het klachtenbeeld loopt uiteen van zweetpareltjes op het voorhoofd en donkere zweetvlekken onder de oksels tot regelrechte stroompjes. De getroffenen worden meestal alleen overdag door de onaangename zweetaanvallen getroffen. ’s Nachts hebben ze vaak geen klachten.
Stress als trigger voor hevig zweten
Stress en psychische belasting worden gezien als een van de belangrijkste oorzaken van hevig zweten. In een mildere vorm kent bijna iedereen dit fenomeen: als je gespannen, opgewonden of nerveus bent, kan het lichaam wel eens gaan zweten. Vochtige, trillende handen en een paar kleine zweetpareltjes bij de haarlijn zijn hier een heel normale reactie van het lichaam op een stresssituatie.
Als iemand daarentegen voortdurend onder spanning staat, kan dit ook invloed hebben op het zweten. Veel mensen die onder voortdurende stress staan, klagen over plotselinge zweetuitbarstingen, ook ’s nachts. De psyche speelt hierbij een doorslaggevende rol. Langdurige stress heeft een negatieve invloed op het psychisch welzijn en kan onder andere leiden tot depressieve stemmingen, slaapproblemen en nervositeit. Door de psychische belasting scheidt het lichaam daardoor meer stresshormonen uit, die op hun beurt het commando geven voor zweetproductie.
Hormonale veranderingen tijdens zwangerschap en overgang
Daarnaast kunnen ook hormonale veranderingen een reden zijn voor verhoogd zweten. Tijdens de zwangerschap of de overgang is hevig zweten daarom geen uitzondering. Vooral in de overgang klagen veel vrouwen over plotselinge zweetuitbarstingen en verhoogd zweten. Men gaat ervan uit dat de oorzaak ligt in de dalende oestrogeenspiegel. Hierdoor raakt het hormonale evenwicht verstoord en werkt de warmteregulatie van het lichaam niet nauwkeurig: de hersenen sturen een koelsignaal, hoewel dat eigenlijk niet nodig is.
Hevig zweten kan ook tijdens de zwangerschap optreden. Ook hier spelen hormonale veranderingen in het lichaam een doorslaggevende rol. Het vrouwelijke lichaam moet nu niet meer één, maar twee mensen voldoende van voedingsstoffen voorzien. Het gevolg: de bloedsomloop wordt gestimuleerd en de lichaamstemperatuur stijgt. Om de temperatuurstijging te compenseren en het lichaam te beschermen tegen oververhitting, wordt de zweetproductie verhoogd. Wie zich ongemakkelijk voelt, kan tegenwicht bieden met lichte kleding van natuurlijke vezels en een bewuste, evenwichtige voeding – in principe is dit echter een volkomen normale lichaamsreactie.
Ongezonde levensstijl
Naast de zojuist genoemde oorzaken speelt vaak ook de levensstijl een grote rol. Om hevig zweten tegen te gaan, moet daarom eerst de eigen levenswijze onder de loep worden genomen. Beweeg ik voldoende? Doe ik aan sport? Eet ik gezond? Heb ik te veel stress? Dit zijn allemaal factoren die de zweetproductie kunnen beïnvloeden. Vaak zijn het pittige gerechten, te veel koffie of alcohol die de zweetproductie op gang brengen. Ook overgewicht is een veelvoorkomende oorzaak, want de overtollige kilo’s bemoeilijken zelfs kleine bewegingen, zodat het lichaam al op geringe inspanning reageert. Wie echter ondanks een gezonde levensstijl overmatig zweet of een verandering merkt, kan advies vragen bij de huisarts of dermatoloog.
