Ludzki organizm posiada około 3 milionów tzw. ekrynowych gruczołów potowych, które odpowiadają za regulację temperatury i chronią ciało przed przegrzaniem. Znajdują się one na granicy skóry właściwej i tkanki podskórnej. Ale jak dokładnie działa regulacja temperatury? To bardzo proste. Mokry pot, który wydostaje się z porów, odparowuje na naszej skórze, co powoduje efekt chłodzenia. Nazywa się to również chłodzeniem przez parowanie.
Pocenie się jest więc procesem niezbędnym do życia. Już podczas pozyskiwania energii, gdy spalane są składniki odżywcze, powstaje tyle ciepła, że temperatura ciała wewnątrz organizmu powinna wzrastać o około jeden stopień na godzinę. Ciepło, wysiłek fizyczny i podniecenie mogą dodatkowo podnosić temperaturę ciała. Aby jednak wszystkie te czynniki nie doprowadziły do przegrzania organizmu, ciało produkuje pot – nasz naturalny i własny środek chłodzący.
U niektórych osób jednak gruczoły potowe produkują niepotrzebnie dużo środka chłodzącego. Pocą się one ciągle i bardzo intensywnie, nawet jeśli nie są na przykład poddane szczególnemu wysiłkowi fizycznemu. Rzeczywiste przyczyny nadmiernego pocenia są różnorodne i często trudne do ustalenia.
Intensywne pocenie się o nieznanej przyczynie
Z jeszcze nie wyjaśnionych powodów u niektórych osób gruczoły potowe produkują pot częściej, niż jest to konieczne w ramach regulacji temperatury i pozyskiwania energii. Podejrzewa się, że podstawą jest nadczynność gruczołów potowych lub nadaktywność układu współczulnego, który kontroluje produkcję potu. Osoby dotknięte tym problemem często doświadczają napadów pocenia się, nawet kilka razy dziennie. Ataki potu zwykle ograniczają się do określonych obszarów ciała, takich jak pachy, podeszwy stóp, plecy, skóra głowy czy czoło. U niektórych osób wystarczą niewielkie bodźce, aby ciało zaczęło się pocić. U innych pocenie pojawia się nagle i bez wcześniejszego wyzwalacza. Intensywność pocenia się również znacznie się różni: obraz zaburzenia obejmuje od kropli potu na czole i ciemnych plam potu pod pachami po prawdziwe strugi potu. Zazwyczaj osoby te doświadczają nieprzyjemnych ataków potu tylko w ciągu dnia. W nocy natomiast często nie mają żadnych dolegliwości.
Stres jako wyzwalacz intensywnego pocenia się
Stres i obciążenia psychiczne są uważane za jedną z głównych przyczyn intensywnego pocenia się. W łagodniejszej formie to zjawisko zna prawie każdy: gdy jest się spiętym, podekscytowanym lub nerwowym, ciało może zacząć się pocić. Wilgotne, drżące dłonie i kilka małych kropli potu przy linii włosów to normalna reakcja organizmu na sytuację stresową.
Jeśli ktoś jest jednak stale pod napięciem, może to również wpływać na pocenie się. Wiele osób żyjących w ciągłym stresie skarży się na nagłe wybuchy potu, także w nocy. W tym kontekście kluczową rolę odgrywa psychika. Przewlekły stres negatywnie wpływa na samopoczucie psychiczne i może prowadzić m.in. do stanów depresyjnych, zaburzeń snu i nerwowości. W wyniku obciążenia psychicznego organizm wydziela więcej hormonów stresu, które z kolei dają sygnał do produkcji potu.
Zmiany hormonalne w czasie ciąży i menopauzy
Poza tym przyczyną zwiększonego pocenia się mogą być także zmiany hormonalne. W czasie ciąży lub menopauzy intensywne pocenie się nie jest rzadkością. Zwłaszcza w okresie menopauzy wiele kobiet skarży się na nagłe wybuchy potu i zwiększone pocenie. Uważa się, że przyczyną jest spadek poziomu estrogenu. To zaburza równowagę hormonalną i powoduje niedokładne działanie regulacji temperatury organizmu: mózg wysyła sygnał chłodzenia, chociaż wcale nie jest to konieczne.
Intensywne pocenie się może również wystąpić w czasie ciąży. Tutaj również kluczową rolę odgrywają zmiany hormonalne w organizmie. Kobiece ciało musi teraz zaopatrywać nie jedną, lecz dwie osoby w składniki odżywcze. W efekcie układ krążenia jest pobudzany, a temperatura ciała wzrasta. Aby wyrównać wzrost temperatury i chronić organizm przed przegrzaniem, produkcja potu jest zwiększana. Osoby, które czują się niekomfortowo, mogą przeciwdziałać temu lekką odzieżą z naturalnych włókien i świadomą, zrównoważoną dietą – jednak zasadniczo jest to całkowicie normalna reakcja organizmu.
Niezdrowy styl życia
Obok wymienionych przyczyn często dużą rolę odgrywa także styl życia. Aby przeciwdziałać intensywnemu poceniu się, warto najpierw przyjrzeć się własnemu trybowi życia. Czy poruszam się wystarczająco? Uprawiam sport? Odżywiam się zdrowo? Czy mam za dużo stresu? Wszystkie te czynniki mogą wpływać na produkcję potu. Często to ostre potrawy, zbyt duża ilość kawy lub alkoholu powodują wzmożoną produkcję potu. Nadwaga jest również częstą przyczyną, ponieważ nadmiar kilogramów utrudnia nawet drobne ruchy, przez co organizm reaguje już na niewielki wysiłek. Jeśli jednak mimo zdrowego stylu życia ktoś nadmiernie się poci lub zauważa zmianę, może zwrócić się o poradę do lekarza rodzinnego lub dermatologa.
